Gastvrijheid

Ik ben blij als je komt. Ik ben ook blij als je weer vertrekt. Het is allebei waar, en dat is geen tegenstrijdigheid maar het resultaat van eeuwenlange gastvrijheid.

Noodzakelijk kwaad

Ik geef het toe: ik heb je nodig. Vorig jaar telde ik 23,7 miljoen overnachtingen, terwijl de grens al bij twintig miljoen had moeten liggen. En dan zijn de miljoenen dagjesmensen nog niet eens meegeteld. Dat zijn geen gasten meer; dat is een economie.

Een noodzakelijk kwaad noemen ze dat. Let op de volgorde: eerst noodzakelijk, dan kwaad. Ik leef van je, maar dat maakt je niet mijn baas.

Wat ik niet opschrijf

Ik sta bekend als tolerant. Soft drugs worden gedoogd, overlast wordt met een goed gesprek beantwoord en vrijheid is hier een bevochten goed. Dat klopt allemaal. Het is alleen nooit een uitnodiging geweest.

Gastvrijheid betekent niet dat je je mag misdragen. Tolerantie betekent niet dat je mij mag gebruiken. Wie mijn ruimte neemt, mijn nacht, mijn steeg, mijn geduld, en niets teruggeeft, is geen gast maar een gebruiker.

In mijn oude buurten wist men dat. Er was sociale controle, en die was minder benauwend dan het klinkt. Een dronken buurman, een burenruzie of een kwajongensstreek werd gezien als symptoom. Men wist wat er speelde, gaf het incident context en pakte de oorzaak aan voordat het gezag eraan te pas kwam. Tolerantie was een middel om escalatie te voorkomen, geen vrijbrief.

Kade

Mensen voelen aan wanneer iets niet klopt. Ze zijn ook opportunisten. Ze zoeken de grens op en gaan eroverheen om te zien of hij echt bestaat. En wie hem dan verdedigt, is kortzichtig, krampachtig, conservatief.

Maar een gracht heeft een kade. Zonder kade geen gracht, alleen een moeras met ambities. Grenzen onderdrukken de stad niet. Ze houden haar bij elkaar.

Begrijp me goed: ik ben voor vernietiging en creatie, voor vernieuwing boven stilstand. Daarop ben ik gebouwd en daardoor heb ik al die eeuwen overleefd. Maar wanneer vernieuwing alleen nog gebeurt omdat het kan, of uit angst, of omdat een kleine groep zichzelf net iets belangrijker vindt dan de rest, dan keert het proces zich tegen mij. Dan begint de zelfvernietiging.

Ook wie blijft

Dit geldt niet alleen voor wie een weekend blijft. Het geldt voor iedereen die hier komt wonen. Wie ergens deel van wil uitmaken, respecteert ook wat nergens opgeschreven staat.

Je zult misschien zeggen dat dit een makkelijk excuus is om buitenstaanders buiten te houden. Wie de regels niet kent, kan ze niet volgen. Terecht. Maar ze zijn niet geheim, ze zijn zichtbaar voor wie kijkt. Kijk hoe de buurman zijn fiets neerzet, wanneer het stil wordt en waar je niet luid lacht. Er is geen toelatingsexamen en geen screening. Het enige wat het kost, is aandacht.

Ga zitten. Voel je thuis. Maar weet bij wie.

Hoor het ook eens van een ander...