Schuldige straten
Ze fietst over de Plantage Middenlaan.
Free Palestine op haar borst. De te grote koptelefoon drukt op haar smalle hoofd. Eén duim op het scherm. De elektrische motor doet het werk. Haar gedachten ook niet meer echt.
Ze passeert de Hollandsche Schouwburg. Daar werden ze verzameld. Mannen, vrouwen, kinderen. Buren. Gewone mensen opgehaald door andere gewone mensen. Niet door monsters. Door buren.
Ze fietst erlangs, kijkt niet op. Op haar rug dezelfde oplossing: een Palestijns propagandistisch vaandel in de vorm van de Joodse staat.
Geen naïeve stad
Ik heb het pamflet gezien. Ik ken de slogans. Ik weet hoe een beweging begint met een verhaal. Een eenvoudig verhaal. Een binaire wereld van onderdrukten en onderdrukkers. Van bezette en bezetter. Een verhaal waarin één groep altijd de schuldige is, en elke vraag bij die schuld een daad van verraad wordt.
Ik heb gezien wat er gebeurt als gewone mensen dat verhaal overnemen.
Niet uit overtuiging, in het begin. Uit gezelschap. Uit angst voor de stilte die valt als je nee zegt. Uit de kleine, dagelijkse berekening: wat kost het mij om mee te doen? Wat om te zwijgen? Wat om te spreken?
Ik heb de rekeningen gezien. De lijsten. De lege huizen aan het Merwedeplein, de Rijnstraat, de Zuider Amstelaan.
Het meisje
Jong, en in een wereld gegooid die haar van alle kanten vertelt wie ze moet zijn. Het algoritme leert haar wat populair is. De feed leert haar wie de vijand is. De likes leren haar dat instemmen beloond wordt en twijfel gestraft.
Het shirt draagt ze omdat het haar ergens bij laat horen.
Over wat er op staat heeft ze niet nagedacht. Niet echt. Denken kost iets. Meelopen is gratis.
De funnel
Wat ze niet ziet — wat ze niet kán zien, want zo is het ontworpen — is dat haar feed geen spiegel is. Het is een funnel.
Gesponsorde verontwaardiging. Gemanipuleerde woede. Content die niet is gemaakt om haar te informeren, maar om haar te activeren, te bevestigen, te isoleren van wie anders denkt. Hoe extremer de boodschap, hoe hoger in de feed. Hoe meer ze klikt, hoe smaller de wereld wordt die ze ziet.
In die wereld is nuance verraad. Een vraag is ontkenning. Begrip voor de ander is normalisering.
Ze is niet dom. Ze is gevangen in een systeem dat slim genoeg is om haar dat niet te laten merken.
Kant-en-klare antwoorden
Als iemand vraagt — maar wat vind je van de gegijzelden, van de mensen die verbrand werden in hun huizen —
Dan zijn de antwoorden klaar. Niet zelf bedacht. Aangereikt, geoefend in threads, gevalideerd in comment secties.
Context. Altijd context. Maar alleen in één richting.
Verzet heeft nu eenmaal een prijs. Betaald door anderen.
Je mag een andere cultuur niet beoordelen. Behalve één. Die mag je altijd veroordelen.
Ik ken deze zinnen. Ik heb ze eerder gehoord. In andere talen. In donkerdere jaren. De structuur is dezelfde. Het doelwit is hetzelfde.
Één vraag
Straks gaat ze de sportschool in. Het shirt als schild, de koptelefoon als muur. Op de loopband trapt ze de leegte van binnen eruit.
Ik zou haar iets willen vragen.
Niet: ben je het er mee eens?
Maar: heb je er zelf over nagedacht? Of heb je overgenomen wat je omgeving van je verwachtte, en het daarna je overtuiging genoemd?
Want dat is het enige verschil dat telt: tussen een mens met een mening en een mens die is omgevormd tot doorgeefluik van andermans agenda.
De namen op de muur
Op de muur van de Hollandsche Schouwburg staan namen.
Geen namen van daders. Namen van mensen die er niet meer zijn.
Verdwenen omdat gewone mensen — jonge mensen, bange mensen, mensen die erbij wilden horen — op een dag besloten dat meelopen makkelijker was dan nadenken.
Geen groot besluit. Een reeks kleine besluitjes. Een shirt hier. Een slogan daar. Een vraag ingeslikt. Een vriend losgelaten omdat die het niet begreep.
De geschiedenis tekent zich altijd op dezelfde manier af.
Ze fietst terug over de Plantage Middenlaan. Ze kijkt niet op.
Terug naar het blog → Over IDF →